Wat is parodontitis en waarom het zo sluipend verloopt
Parodontitis is een chronische infectie van de steunweefsels van de tanden: het tandvlees, het bot en de vezels die de tand op zijn plek houden. Anders dan een gewone tandvleesontsteking (gingivitis) tast parodontitis ook het bot aan dat onder het tandvlees zit. Die botafbraak verloopt langzaam en zonder pijn, waardoor de aandoening jarenlang onopgemerkt kan blijven. Pas als de schade al ver gevorderd is, worden klachten merkbaar. Dat is precies waarom parodontitis een van de meest onderschatte mondaandoeningen is: je voelt het niet aankomen. Het verschil met gingivitis is essentieel — tandvleesontsteking: lichamelijke klachten en aanpak gaat in op de eerder stadium dat wél omkeerbaar is. Parodontitis in een gevorderd stadium is dat niet.
Klachten die je kunt herkennen
Het meest bekende signaal is tandvlees dat bloedt bij het poetsen of flossen. Dat is echter ook het geval bij gingivitis, dus op zichzelf onvoldoende om parodontitis te onderscheiden. Aanvullende tekens zijn: tandvlees dat terugtrekt waardoor de tanden langer lijken, losse tanden of een veranderde beet, een aanhoudend slechte adem (halitosis) die ook na goed poetsen niet verdwijnt, en pijn bij kauwen. Soms zakt het tandvlees zo ver terug dat de tandwortels zichtbaar worden, wat gevoeligheid bij kou en warmte veroorzaakt. Als meerdere van deze signalen tegelijk aanwezig zijn, is een tandartsafspraak noodzakelijk. Lees ook mondklachten: wanneer moet je naar de tandarts? voor houvast.
Parodontitis en de rest van je lichaam
Parodontitis is niet alleen een mondprobleem. Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat de chronische bacteriële infectie in het tandvlees in verband staat met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en bij zwangere vrouwen met vroeggeboorte. Het mechanisme is dat bacteriën en ontstekingsstoffen vanuit het tandvlees in de bloedbaan kunnen komen en elders in het lichaam ontsteking veroorzaken. Bij mensen met diabetes is de relatie tweezijdig: diabetes vergroot de kans op parodontitis en parodontitis maakt de bloedsuikerregulatie lastiger. Dit maakt vroege behandeling niet alleen voor de mond maar voor het hele lichaam zinvol.
Risicofactoren en wie extra kwetsbaar is
Roken is de belangrijkste risicofactor voor parodontitis: rokers hebben een aanzienlijk hogere kans op ernstige tandvleesafbraak en reageren ook slechter op behandeling. Diabetes, een verminderd immuunsysteem, stress en erfelijke aanleg spelen eveneens een rol. Slechte mondhygiëne is de directe oorzaak — zonder regelmatig verwijderen van tandplak heeft de bacterielaag vrij spel — maar ook mensen die netjes poetsen kunnen parodontitis krijgen als er andere risicofactoren spelen. Vrouwen in de overgang lopen door de daling van oestrogeen een verhoogd risico op tandvleesproblemen; meer hierover op lichamelijke klachten tijdens de overgang.
Behandeling: wat de tandarts doet en wat jij kunt doen
De basis van parodontitisbehandeling is grondig verwijderen van tandsteen en tandplak onder het tandvlees — een procedure die 'curettage' of 'subgingivale reiniging' heet en meerdere sessies kan vergen. Daarna volgt een intensief thuispoetsschema: tweemaal per dag poetsen, dagelijks interdentaal reinigen met ragers of flosdraden en zo nodig gebruik van antiseptisch mondspoelmiddel. Regelmatige paro-controles bij de mondhygiënist zijn daarna levenslang nodig om herhaling te voorkomen. Stoppen met roken heeft de grootste positieve invloed op het behandelresultaat. In gevorderde gevallen is chirurgische behandeling nodig om diepere pockets te bereiken. De KNMT biedt betrouwbare richtlijnen over parodontitisbehandeling. Kijk ook op lichamelijke klachten door tandenknarsen als je ook kaakklachten herkent.